Prof. dr. Harm Kuipers: "Doping maakt geen winnaars"

De pakkans is groot, maar telkens weer wordt de sportwereld opgeschrikt door verhalen over sporters die doping gebruiken. Dat sommige sporters toch gebruiken, heeft volgens Harm Kuipers, oud-topschaatser, bewegingswetenschapper en hoogleraar aan Universiteit Maastricht een aantal redenen. Of het zin heeft het te gebruiken? "Doping maakt van een gemiddelde sporter geen topsporter."

Foto Harm Kuipers

"Er is, als het gaat om de effecten van dopinggeduide middelen, een groot gebrek aan kennis onder sporters", zegt prof. dr. Harm Kuipers. "Ze vertrouwen bijna blindelings op begeleiders of adviseurs. Als hun omgeving zegt dat een bepaald middel nét even het verschil maakt, dan zijn ze geneigd dat te geloven. Ze denken vaak; het is een arts die het zegt, dus zal het wel kloppen. Dat is natuurlijk een beetje naïef. Vaak zijn het charlatans, pseudo-deskundigen die dat beweren. Doping maakt weinig verschil. Misschien bij sommige sporten, waaronder krachtsporten een beetje, maar verder heeft het eigenlijk weinig zin om te gebruiken. Het is wel voorstelbaar dat sommige sporters overwegen het te gebruiken. Veel sporters staan enorm onder druk. Ze worden betaald om te presteren. De meeste sporters willen presteren. Ze hebben er alles voor over en soms gaan ze daar te ver in. Over de negatieve effecten denken ze dan niet na of ze geloven zo'n pseudo-deskundige die zegt dat er geen negatieve bijwerkingen zijn. Er is geen doping zonder bijwerkingen."

Een uitzending van Andere Tijden (17 januari jl.) maakte duidelijk dat een medische staf inderdaad soms twijfelachtige beslissingen neemt. PDM ploegarts Sanders gaf de renners intraveneus een voedingsmiddel, maar stond er niet bij stil dat flesjes met een dergelijk supplement maar één keer mogen worden aangeprikt. Gevolg was dat de hele PDM-ploeg zich in 1991 ziek moest terugtrekken uit de Tour. Sanders had er geen nacht van wakker gelegen, vertelde hij.

Sportcultuur en sportpers

In sommige takken van sport komen vaker dopingschandelen voor dan in andere. "De wielersport is natuurlijk een befaamd voorbeeld", stelt Kuipers. "Daar wordt al sinds jaar en dag geëxperimenteerd. In zo'n cultuur is het moeilijk je staande te houden als ‘schone sporter.' Je bent dag in, dag uit in dat wereldje en als dopinggebruik als het ware in zo'n cultuur zit ingebakken, weersta dan maar eens de verleiding."

Juist als het, zoals in de wielerwereld, de gewoonste zaak lijkt om doping te gebruiken, is de kans op uitvergroting door de pers groot. Op 15 januari jl. kopte de voorpagina van NRC dat Michael Boogerd ‘klant' zou zijn geweest bij een Weens ‘dopinglaboratorium.' "Te zot voor woorden", zegt Harm Kuipers scherp. "Dat je dat zomaar mag beweren. Je zou toch denken dat de pers geleerd heeft van het geval Armstrong, maar blijkbaar niet. Wat er verder ook uit voort komt, je naam is dan al wel besmet. Dat soort berichtgeving is onethisch." Navrante zin in het NRC-artikel; ‘Volgens kenners is deze methode (bloeddoping) onder goede medische omstandigheden niet onverantwoord.'

Lijst is lijst

"Eigenlijk is niet gebruiken veel makkelijker", stelt Kuipers. "Het controlesysteem, als ik dat vergelijk met de jaren zeventig toen ik mijn Nederlandse titels en Wereldtitel Allround behaalde, is zo veel strenger geworden. De kans dat je gepakt wordt, is erg groot. Ook als het systeem minder streng is -denk aan Amerikaanse atleten- dan nog is de kans dat je als gebruiker door de mand valt groot. Marion Jones is daar een schrijnend voorbeeld van."

Natuurlijk kent Kuipers de discussie over het toestaan van dopinggeduide middelen of de voordelen van gendoping. Hij is daar geen voorstander van. "Je kunt bij een klein aantal middelen op de WADA Dopinglijst je afvragen of die terecht op de lijst staan. Neem bijvoorbeeld cafeïne dat in verleden op de dopinglijst stond. Leatitia Vriesde werd daar het slachtoffer van, terwijl al besloten was dat cafeïne niet op de lijst thuis hoorde. Dat is natuurlijk wrang. Ik vind wel dat er discussie mogelijk moet blijven over de middelen die op de Dopinglijst staan. Maar is de lijst eenmaal opnieuw vastgesteld, dan is het heel eenvoudig. De lijst is dan de lijst en als sporter hou je je daaraan. Doping is slecht voor je en slecht voor de sport. Sporten doe je omdat je in jouw tak van sport de beste wilt zijn en dat doe je op eigen kracht."