Topwaterpoloster Iefke van Belkum over rolmodellen en inspiratie

Succes in de topsport is niet voor iedereen weggelegd. De weg naar de top is lang en zwaar. Hoe houden sporters dat vol? Waar halen zij hun inspiratie vandaan om zo veel te investeren en door te zetten, ook als het tegenzit? Rolmodellen kunnen hierbij een rol spelen. Dat geldt ook voor de succesvolle waterpoloster Iefke van Belkum: "Als grote sporters succes hebben, dan probeer ik daar dingen uit te halen die voor mijzelf interessant zijn." 

De drieëntwintigjarige Iefke van Belkum heeft in haar sportcarrière al veel bereikt. Met de Nederlandse waterpoloploeg behaalde ze vorig jaar olympisch goud in China, afgelopen juli was ze tijdens het WK waterpolo de absolute topscorer en eerder deze maand nog werd ze uitgeroepen tot Europees Waterpoloster van het Jaar 2009. Het zijn geen geringe successen, waar ze hard voor heeft moeten werken. Motivatie en doorzettingsvermogen zijn de sleutel, vindt ze. Rolmodellen spelen daarbij geen geringe rol.

Moeilijke tijden

Hoewel Iefke in de afgelopen periode veel successen heeft behaald, weet ze goed wat het is om onder het topniveau te functioneren. "Met het Nederlandse team hebben we een lange, moeilijke tijd achter de rug. In zo'n periode moet je jezelf voortdurend weten te motiveren. Juist dan komen er vaak andere sporters in beeld die na een vergelijkbare zware periode ineens heel goed presteren. Die voorbeelden houden me dan op de been en motiveren me om door te gaan, ook in moeilijke tijden." Daarom spreekt het Iefke zo aan als sporters tijdens een wedstrijd terug weten te komen uit een flinke achterstand. "Dat vind ik mooi om te zien, want dat moet je toch maar kunnen!" Maar ook sporters die geen recente tegenslagen hebben gekend, zijn voor Iefke belangrijk. "Denk maar eens aan Roger Federer. Juist omdat hij al zo lang meedraait op het allerhoogste niveau, heb ik voor hem ook veel respect. Dergelijke sporters en dergelijke situaties kunnen mij goed motiveren."

Niet allemaal waterpoloërs

Iefkes rolmodellen zijn niet allemaal waterpoloërs. "Zeker niet! Of sporters mij aanspreken hangt af van hun mentaliteit. Sommige sporters hebben een echte sportmentaliteit en stralen dat ook uit. Dat zijn de mensen die me inspireren." Het zijn de sporters die "hun koppie niet laten hangen", vertelt ze. Het zijn de mensen die ondanks tegenslagen kunnen doorzetten.

Inspiratie zoekt Iefke wel dicht bij huis: in de sport. "Ik heb heel veel respect voor tal van niet-sporters, maar ze inspireren me niet om er nou eens eventjes weer heel hard tegenaan te gaan. Zij staan toch te ver van me af." Dat Iefke geen rolmodellen heeft buiten de sport, wekt geen verbazing. Uit de psychologie weten we dat ideale rolmodellen aan een aantal voorwaarden voldoen (zie bijvoorbeeld hier). Veelal zijn het mensen die actief zijn op hetzelfde gebied als jij (de sport). Met sporters kun je je nu eenmaal gemakkelijker identificeren. Bovendien geldt voor rolmodellen dat ze de meeste inspiratie kunnen geven als ze successen behalen die je zelf weliswaar nog niet hebt behaald, maar die wel binnen je bereik liggen. Iemand die jou in grote mate de meerdere is, kan juist demotiveren en is dan ook geen geschikt rolmodel. 

Familie

Iefke komt uit een echte waterpolofamilie. Haar vader, moeder, twee ooms en twee zussen waren of zijn allemaal - in meer of mindere mate verdienstelijke - poloërs. Hoewel de betrokkenheid van haar familie bij de sport Iefke veel steun geeft - "Ze begrijpen heel goed waar ik mee bezig ben en realiseren zich hoeveel ik ervoor moet doen en laten" - beschouwt ze haar familieleden nu niet meer als rolmodellen. Vroeger was dat wel anders. Vooral haar oudste zus is voor Iefke heel belangrijk geweest. "Ik had een grote zus die op een gegeven moment ging waterpoloën en tja, ze is m'n grote zus, dat wilde ik ook!"

Dat haar zus in die tijd een rolmodel was, heeft ze toen niet zo bewust ervaren. "In verschillende periodes heb je natuurlijk ook verschillende rolmodellen. Vroeger was dat mijn zus - daar keek ik tegenop - en als je op een gegeven moment het gevoel krijgt dat het wel goed gaat, dan kijk je weer naar een andere sporter die nog beter is. Telkens verleg je je eigen grenzen." 

Zelf een rolmodel

Inmiddels is Iefke haar zus op waterpologebied voorbijgestreefd, maar hoewel ze weet dat haar zus veel respect heeft voor wat ze doet, denkt Iefke niet dat ze nu een rolmodel voor haar zus is geworden. Voor anderen heeft ze die functie wel, zo realiseert ze zich. "Ik ga af en toe langs bij mijn club in Leiden. Die jonge groep kinderen kijkt erg tegen me op. Alles wat ik doe is goed volgens die kinderen en dan beschouw ik mezelf wel als een rolmodel." Dat hindert haar niet. Integendeel. "Ik vind dat erg leuk. Het is leuk om te zien dat veel mensen bezig zijn met wat ik doe en heb bereikt. Vooral die jonge kinderen. Die worden zo enthousiast als ik ze ontmoet en dat motiveert me alleen maar meer om goed door te gaan."

Niet alleen kinderen halen hun inspiratie uit de prestaties van Iefke. Als lid van de Nederlandse waterpoloploeg denkt ze ook andere topsporters wel te inspireren. "Ik denk dat wij als ploeg een rolmodel zijn geworden na de Spelen omdat ons succes volgde op een periode waarin we heel lang niet gepresteerd hebben. Er zijn veel andere teams in Nederland die nu in een vergelijkbare situatie zitten en zij kijken naar ons en denken: ‘Als zij het kunnen, kunnen wij het ook!'"

Volgens Iefke dient de waterpoloploeg andere sporters vooral als voorbeeld vanwege het doorzettingsvermogen. "We hebben, stuk voor stuk, heel veel getraind en ons hele sociale leven opzij gezet. Het is bijzonder om een ploeg te vinden waarvan alle leden dat willen doen. Ik denk dat dat de grootste indruk op anderen heeft gemaakt."